Kısa Çalışma

En fazla üç ay süreyle; işyerinde uygulanan çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya en az dört hafta süreyle işyerindeki faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması kısa çalışma olarak tanımlanmıştır.

HANGİ HALLERDE KISA ÇALIŞMA TALEBİNDE BULUNULABİLİNİR?

Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle geçici olarak işyerindeki işçilerin tamamının veya bir kısmının haftalık ortalama çalışma sürelerini en az üçte bir oranında azaltan veya işyerinde faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işveren, Türkiye İş Kurumu’nun ilgili birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya yazılı bildirimde bulunur. Ayrıca bu durum, işyerinde ilan edilmek suretiyle işçilere duyurulur.

GENEL EKONOMİK KRİZ

Ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumlardır.

Genel ekonomik krizin varlığını, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının iddia etmesi veya bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı duruma açıklık getirir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından açıklık getirilmeden genel ekonomik kriz gerekçesi ile yapılan başvurular ile zorlayıcı sebeplerle bağdaşmadığı halde, nakit darlığı, ödeme güçlüğü, pazar daralması ve stok artışı gibi sebeplere dayalı olarak yapıldığı tespit edilen başvurular Kurum tarafından reddedilir.

ZORLAYICI NEDENLER

İşverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine olanak bulunmayan, dışsal etkilerden ileri gelen, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması ve faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan deprem, yangın, su baskını, salgın hastalık, seferberlik ve benzeri nedenleridir.

Zorlayıcı sebeplerle haftalık çalışma süresini en az üçte bir oranında azaltan yada faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işverenin, bildirimde bulunduğu veya zorlayıcı sebeplerin varlığının açıkça ortaya çıktığı durumlarda Bakanlık tarafından uygunluk tespiti yapılır.

KISA ÇALIŞMA TALEBİ

İşveren, Kısa Çalışma Talep Formu’nu tanzim ederek Türkiye İş Kurumuna bildirimde bulunur. Kurumca, söz konusu talep en kısa sürede uygunluk tespiti amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir.

İnceleme esnasında; kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgiler, işveren tarafından http://statik.iskur.gov.tr/tr/kisacalisma/kisacalismabildirimlistesi.xls adresinde yer alan liste halinde hazırlanarak, manyetik ortamda Kuruma, yazılı olarak da Bakanlık iş müfettişine teslim edilir.

İşverenin kısa çalışma talebi, öncelikle Kurum tarafından sebep ve şekil yönünden değerlendirilir. Eksiklikler işveren ile irtibata geçilerek giderilir.

UYGUNLUK TESPİTİ

Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle yapılan başvuruların uygunluk tespiti Bakanlık iş müfettişleri tarafından ivedilikle yapılır.

İŞVERENİN KISA ÇALIŞMA SONUCUNUN BİLDİRİMİ

Talebin uygun bulunması halinde kısa çalışmanın başlama ve bitiş tarihleri ile http://statik.iskur.gov.tr/tr/kisacalisma/kisacalismabildirimlistesi.xls adresinde yer alan listeye son şekli verilmek suretiyle Bakanlık iş müfettişince düzenlenen rapor ekinde yazılı olarak Kuruma gönderilir. İnceleme sonucu Kurum tarafından işverene, işveren tarafından varsa toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasına ve işyerinde yazılı olarak ilan edilmek suretiyle işçilere bildirilir.

KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN YARARLANMA KOŞULLARI

İşçinin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için;

a.  İşverenin talebinin Bakanlıkça uygun bulunması,

b.  Kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 50 nci maddesine göre işçilerin, çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması (Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olanlar),

gerekmektedir.

KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ

Kısa çalışma süresince yapılan ödemedir.

Günlük kısa çalışma ödeneğinin miktarı, işsizlik ödeneğinin miktarı kadardır. Bu miktar sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Ancak bu miktar, onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin brütünün yüzde seksenini geçemez.

Kısa çalışma ödeneği, zorlayıcı sebebin devamı süresini ve en fazla üç ayı aşamaz.

Kısa çalışma ödeneği, kısa çalışmadan etkilenen işçinin kendisine, çalıştırılmadıkları süreler için her ayın sonuna kadar ödenir.

GENEL SAĞLIK SİGORTASI PRİMLERİNİN ÖDENMESİ

Kısa çalışma ödeneği aldığı süre içinde işçinin genel sağlık sigortasına ilişkin primleri İşsizlik Sigortası Fonu tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılır.  Bu primler, sigorta primlerinin hesabında esas alınan en alt kazanç sınırı üzerinden  hesaplanır. Söz konusu dönemde kısa ve uzun vadeli sigorta primleri aktarılmaz.

KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNİN KESİLMESİ

Kısa çalışma ödeneği alanların, işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silah altına alınması veya herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması veya geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması halinde kısa çalışma ödeneği kesilir.

KISA ÇALIŞMANIN ERKEN SONA ERMESİ

İşverenler, ilan ettiği süreden önce, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu; Kurum birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya ve işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirir ve işçiler de bildirimde belirtilen tarihte işbaşı yaparlar.

Kaynak: İşkur