Ali ÖZTÜRK Ekonomist - emeklilikhaber.com

Category Archives: SGK Haberleri

Son Torbadan Çalışan ve Emeklilere Neler Çıktı? – Şevket TEZEL yazdı

Published by:

Şevket TEZEL

Şevket TEZEL

Seçim Öncesi Son Torbadan Çalışan ve Emeklilere Neler Çıktı? – 4

2015 yılı Genel Seçimleri öncesi son ve son 4 yılın en önemli torba kanunu olan 6645 sayılı Torba Kanun TBMM’de 04.04.2015 tarihinde kabul edilmiş, henüz RG’de yayımlanmamış bulunuyor. Cumhurbaşkanının onayından sonra RG’de yayımlanacak olan bu Torba Kanunun çeşitli yönlerini önceki üç yazımızda ele almıştık. Bugün de bu hacimli ve önemli hususlar içeren konuya devam ediyoruz.

Maden İş Kazalarında Ölenlerden Dolayı Ölüm Aylığında Kolaylık

4857 sayılı İş Kanunun yürürlük tarihi olan 10/6/2003 (dâhil) tarihi ile Ermenek maden iş kazasının gerçekleştiği 28/10/2014 tarihi arasında kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalının; genel sağlık sigortası primi dâhil kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borçları terkin edilecek ve ölüm tarihinde sigortalıya ilişkin şartlar aranmaksızın hak sahiplerine aylık bağlanacak.

Gelir ve aylıkların hesaplanması ile hak sahiplerine paylaştırılmasında sigortalının ölüm tarihinde yürürlükte olan Kanun hükümleri esas alınacak. Yani sigortalının ölümü 01.10.2008’den önce vuku bulmuşsa 506 sayılı Kanun, sonra olmuşsa 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre dul-yetim aylıkları bağlanacak.

Kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ve 2008 Ekim ayı başından önce ölen sigortalının hak sahibi eş ve çocuklarından artan hisse bulunması hâlinde ana ve babaya 506 sayılı Kanunun mülga maddelerindeki, bu tarihten sonra ölen sigortalının ana ve babasına ise çocuklarından dolayı aylık bağlanacak diğer ana-babalar için aranan “her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması” ve “diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması” şartları aranmaksızın gelir ve aylık bağlanacak.

Geriye dönük beş yıllık hakkın önü kesilmiş

Bu madde kapsamında yazılı istekte bulunan hak sahiplerinin gelir ve aylıkları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından başlatılır ve bağlanan gelir ve aylıklar için geriye yönelik herhangi bir ödeme yapılmayacak. Yani ölüm aylıklarında ölüm olayı geçmişte olmuşsa geriye doğru beş yıl bu aylıklardan yararlanmak mümkün olduğu için 10.06.2003-28.10.2014 tarihleri arasında ve sadece maden iş kazalarında ölenlerden dolayı daha önce 5 yıl sigortalılık süresi ve 900 gün şartlarını sağlamadığı gerekçesiyle aylık alamayanlara tanınan bu haktan dolayı geriye doğru beş yıla kadar aylık talebinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Engelli İşçiye Nakil Kolaylığı

Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrosunda görev yapan ve ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçiler, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabilecekler.

Bu kapsamdaki talepler kamu kurum ve kuruluşlarının kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacak, yani her isteyenin nakli hemen gerçekleştirilmeyecek.

İşçinin kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle kurum içinde yer değişikliği talep etmesi hâlinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, işçinin ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması da şart olacak.

Engellilik durumu devam ettiği sürece kurum ve kuruluşlarca isteği dışında işçinin görev yeri değiştirilmeyecek.

İşçinin engellilik durumu ortadan kalkarsa da artık hakkında genel hükümler uygulanmaya başlanacak.

Bazı Geçici Görevlerde Taşıt Kullanımında Esneklik

Vazife yapmakta oldukları kurumlarına ait teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma amacıyla memuriyet mahalli dışına görevlendirilenlere, bu mahaller içindeki görevlerine ilişkin kurumlarınca taşıt sağlanamaması hâlinde yol masrafı; acil ve zorunlu hâllerde taksi ücreti olarak ödenebilecek, diğer durumlarda ise mutat taşıt ücreti üzerinden ödenecek.

Ancak bu amaçla verilecek yol masrafı her gün için, müstahak oldukları gündelik tutarını aşamayacak. Bununla birlikte memuriyet mahalli dışında, takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin aciliyetine veya gereğine göre zorunlu olması hâlinde ise bu yol ve taşıt aracına ilişkin yol masrafı gerçek masraf üzerinden verilebilecek.

İş Güvenliği Uzmanına Yetki Artırımı (!)

İş Güvenliği Yasasında yapılan değişiklikle iş güvenliği uzmanlarının etkisi artırılmaya çalışılıyor. Buna göre iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi kendisini çalıştıran işverene görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirleyecek ve bunu işverene yazılı olarak bildirecek.

İşveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, Bakanlığın yetkili birimine şikayet edecek. Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemeyecek ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamayacak. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilecek.

Başından beri söylediğimiz iş güvenliği ve uzmanının maaşının bizzat işveren tarafından verilmeyip fondan karşılanması ve işverenin de ücreti fona ödemesi biçimi uygulanmadığı için ortaya çıkan etkisizlik sorununun böyle de çözülmeyeceği açık.

Dostlar Alışverişte Görsün

Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde; teknolojik gelişme, iş gücü kapasitesinin artırılması, üretim metotlarında yenilik gibi bir kısım unsurlar sağlanmadan üretim ve/veya imalat planlarına, iş programlarına aykırı hareket edilerek üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike oluşturacak şekilde çalışma biçimleri, işin durdurulma sebebi sayılacak. İşyerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilecek.

Somut verilere dayanması zor ve zamanında tespiti mevcut oldukça oldukça güç olan bir durum tespitine dayalı bu düzenlemenin pratikte uygulanabilirliğini ise zayıf görüyoruz.

Ölümlü İş Kazası İhale Yasağı Getirecek

Yasadaki olumlu maddelerden biri de bu. Ölümlü iş kazası meydana gelen maden işyerlerinde kusuru yargı kararı ile tespit edilen işveren, mahkeme tarafından iki yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanacak.

Şevket TEZEL – alitezel.com

 

Yeni Torba Yasadan Çalışan ve Emeklilere Ne Çıktı?

Published by:

TBMM

Seçim Öncesi Son Dakika Torbasından Çalışan ve Emeklilere Ne Çıktı?

Torba Yasa neyin neyi değiştirdiğinin anlaşılması ilk bakışta güç olan bir düzenleme olduğundan şeffaflık adına arzulanan bir düzenleme değil. Ama son yıllarda alışkanlık haline gelmişti de aynı zamanda. Hatta Başbakan Davutoğlu rahatsızlığın farkında olarak “Bir daha Torba Yasa çıkarmayacağız” beyanında bulunmuştu.

Bu beyandan sonra birkaç Torba Yasa düzenlemesi daha gündeme geldi. Bunlardan en sonuncusu da halen TBMM’de bulunan ve Resmi Gazetede yayımlanmayı bekleyen son İş Güvenliği Yasasını değiştiren maddelerin ağırlıkta olduğu 6645 sayılı Torba Yasa oldu.

Uzun süredir beklenen ve yeni yasalaşan tasarıda iş güvenliği adına getirilenler ayrı ve geniş bir değerlendirmenin konusu olacak büyüklükte.

Bununla beraber İş güvenliği ile ilgili değişiklik yasasının içinde sayıca az ama önemli diğer genel düzenlemeler de mevcut.

Son iş güvenliği ağırlıklı olmasına rağmen ilgisiz yasaları da etkileyerek torbalaşan son İş Güvenliğine ilişkin değişiklik yasasında çalışanları iş güvenliği dışında da yakından ilgilendiren olumlu diğer bazı maddeler de yok değil.

Tabii bu getiriler seçim öncesi çalışanlara son dakika sürprizi oldu. Zira 6552 sayılı Torba Yasa çıkarken son anda düzenlemeden çıkartılan Bağ-Kur borç sildirme hakkının bu defa yasalaşması güzel bir sürpriz oldu.

Bağ-Kur Borçlarında Sildirme Hakkı

En son 2008 yılında getirilen beş yıl ve daha fazla Bağ-Kur prim borcu bulunanların bu borçlarından dilerlerse kurtulmalarına veya dilerlerse de ödemelerine imkân tanıyan yasadan sonra yeni bir hak da son Torbada gelmiş bulunuyor.

Bu konudaki düzenlemede (Nisan 2015 ayı içinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe gireceğini düşünürsek) 1 Mayıs 2015 tarihine kadar 12 ay ve daha fazla Bağ-Kur prim borcu bulunanlara üç ay süre tanınacak üç ay içinde  yani 01.08.2015 tarihine kadar ödememeleri halinde borçlar ilgili süreleriyle birlikte silinecek.

Bu silme daha önce hiç prim ödenmemişse başından itibaren silinecek, daha önce prim ödemesi varsa ödenen miktarın yettiği süreden sonrakilere silinecek.

Silinen bu süreler bilahare ödeme yapmak istenirse ödenebilecek ve süreler yeniden canlanacak. Başvuru halinde hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilecek.

Emeklilik yaşının getirilmiş olması nedeniyle faaliyetleri boyunca prim ödeme zorunluluğun birlikte etkisi ile ihtiyacından fazla prim ödeme durumunda kalan sigortalılar için bu hak önemli bulunuyor.

Emekliye 100 TL Seyyanen Zam

2000 ve 2008 yıllarında çıkartılan düzenlemeler nedeniyle SSK ve BağKur emekli aylıkları özellikle asgari ücretten ve düşük matrahtan prim ödeyenler için giderek düşme eğilimindeydi. Örneğin 600-700 TL arası Bağ-Kur ve 700-1000 TL arası emekli maaşıyla geçinmeye çalışan yüzbinlerce emeklimiz bulunmaktaydı. Getirilen düzenleme ile Temmuz 2015 ayından geçerli olmak üzere Temmuz 2015 zammından sonra emekli aylığı hala 1000 TL’nin altında olanların maaşlarına seyyanen 100 TL, emekli aylığı 1000 TL’nin üzerinde olanlar için ise  1100 TL’yi geçmemek üzere zam yapılmasını öngörülüyor.

Bu hakkın verilmesinde emeklilere yılda iki ikramiye vermeyi taahhüt eden Kılıçdaroğlu’nun payını da inkar etmemeli.

Çalışan Emeklinin Destek Priminde indirim

Emekli iken şirket ortağı veya işyeri sahibi olarak (Bağ-Kur’lu gibi) çalışmaya devam eden emeklilerin emekli maaşlarından yapılan yüzde 15’lik kesinti yüzde 10 oranına düşürülüyor.

Üç çocukluya 9 TL zam

Asgari geçim indiriminde üçüncü çocuk için AGİ oranı yüzde 5 idi. Bu oran yüzde 10’a yükseltiliyor. 2015 yılı için bu artışın anlamı üç çocuğu olanlar için maaşta 9 TL artış anlamına geliyor.

Babalık izni

Eşi doğum yapan işçilere beş gün ücretli izin hakkı getiriliyor.

Şevket TEZEL – alitezel.com

Seçim Öncesi Son Torbadan Çalışan ve Emeklilere Neler Çıktı?

Published by:

Şevket TEZEL

Şevket TEZEL

Seçim Öncesi Son Torbadan Çalışan ve Emeklilere Neler Çıktı?  – 2 -

Henüz RG’de yayımlanarak yürürlüğe girmemiş olsa bile TBMM’de kabul edilmiş olan 6645 sayılı Torba Kanunun 4857 sayılı İş Kanununu, 6331 sayılı İş Güvenliği Kanununu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu değiştiren maddeleri bulunuyor.

Bir önceki (Cuma günkü) yazımızda 6645 sayılı son Torba Kanunun çalışanlara ve emeklilere ne getirdiğinden bahsetmiş, getirilen değişikliklerden bir kısmına değinmiştik.

Ele aldıklarımız;

  • 1 Mayıs 2015 tarihine kadar 12 ay ve daha fazla süre Bağ-Kur’a prim borcu olanların bu sürelerinden borçlarıyla birlikte kurtulma hakkının tanınmış olması,
  • SSK ve Bağ-Kur emeklilerine Temmuz 2015’ten itibaren 1000 TL’den az aylık kalmayacak biçimde zam yapılacak olması,
  • İşçilere eşinin doğum yapması halinde beş gün ücretli izin hakkının tanınması,
  • Asgari geçim indiriminde üçüncü çocuğa ait oranın %5 artırılmasıyla ücret ve maaşlarda 9 TL artış olması,
  • Emekli olarak bağımsız çalışanların emekli aylıklarından yapılan yüzde 15’lik SGDP kesintilerinin Temmuz 2015 ayından itibaren yüzde 10’a indiriliyor olmasıydı.

konularıydı.

Bugün de bu önemli değişikliklere değinmeye devam edeceğiz.

Patrona Bağ-Kur Prim Beyanında Zorlayıcı Hüküm Kalktı

Sigortalı aynı zamanda işveren ise aylık prime esas kazancı, çalıştırdığı sigortalıların prime esas günlük kazancının en yükseğinin otuz katından az olamaz. Aylık prime esas kazancı, çalıştırdığı sigortalının otuz günlük prime esas kazancından düşük olduğu tespit edilen sigortalıların aylık prime esas kazançları, tespit edilen kazanç düzeyine çıkartılarak aradaki farkın primi, 89 uncu madde hükümlerine göre gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil ediliyordu. 6645 sayılı Kanunla bu zorunluluk 1 Ekim 2008 tarihinden geçerli olarak ortadan kaldırılıyor.

Yeraltı Çalışma Süresi Arttı

Yeraltı maden işçilerinin haftalık çalışma süresi 36 saatten 37,5 saate çıkartılıyor. Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, zorunlu hallerde ve olağanüstü hâllerde haftalık otuz altı saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödeniyordu. Şimdi artık 37,5 saati aşan çalışmalar yüzde yüzden az olmamak koşuluyla zamlı ödenecek.

Ücretli Mazeret İzni

Ayrıca işçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilebilecek. Erkek işçiye doğum izni de bu izin süreleri de hafta tatili ücreti hakkının hesabında ve yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılacak.

Yeni Genç ve Kadın İşçi İstihdamı Teşviki Geliyor

18 yaşından büyük, 29 yaşından küçük olanlardan Türkiye İş Kurumu tarafından 31/12/2016 tarihine kadar başlatılan işbaşı eğitim programlarını tamamlayanların;

a) Programın bitimini müteakip en geç üç ay içinde programı tamamladıkları meslek alanında özel sektör işverenleri tarafından 4/1-a (SSK) sigortalısı olarak işe alınması ve

b) İşe alındıkları yıldan bir önceki takvim yılında işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olması

kaydıyla, işe alındıkları işyerinin imalat sanayi sektöründe faaliyet göstermesi hâlinde 42 ay, diğer sektörlerde ise 30 ay süre ile 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uygulandıktan sonra kalan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait oranına göre ve aynı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacak.

30/06/2015 tarihine kadar başlayan işbaşı eğitim programlarının katılımcıları için bu fıkradaki süreler 6 ay artırımlı uygulanacak.

Ermenek İşçilerine Parasal Destek

Karaman ili Ermenek ilçesi Güneyyurt beldesi Cenne mevkiinde 28/10/2014 tarihinde maden kazasının meydana geldiği işyerinde aynı tarih itibarıyla 4/1-a sigortalısı olarak çalışmakta olanlar ile bunlardan hayatını kaybedenlerin 5510 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde sayılan hak sahiplerine aynı maddede belirtilen oranlara göre, bu maddenin yayımı tarihini izleyen ay başından itibaren altı ay süre ile brüt asgari ücretin iki katı tutarında İşsizlik Sigortası Fonundan aylık ödeme yapılacak. Bu ödemelerden herhangi bir vergi ve kesinti yapılmayacak.

Ayrıca, aynı mevkide faaliyette bulunan ve bu maddenin yayımı tarihinden önce 6331 sayılı Kanunun 25 inci maddesi gereği kapalı olan diğer işyerlerinde çalışan ve 28/10/2014 tarihi itibarıyla 4/1a sigortalılığı kapsamındaki sigortalılara; işverenin başka bir iş verip vermediğine bakılmaksızın kanuni ve özel kesintileri hariç ödenmeyen net ücretleri, işyerlerinin kapalı olduğu dönemle sınırlı olmak, bu maddenin yayımı tarihini takip eden aydan başlamak ve üç ayı geçmemek üzere İşsizlik Fonundan aylık olarak ödenecek ve yapılan bu ödemeler yasal faiz uygulanmak suretiyle işverenden tahsil edilerek Fona gelir kaydedilecek.

65 Yaş Aylığına da Zam Var

2022 sayılı Kanuna göre 65 yaşını doldurmuş muhtaç Türk vatandaşlarına, muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (1.620) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanması öngörülüyor olup bu (1.620) rakamının 2015 yılı Bütçe Kanunu ile 1/1/2015-31/12/2015 tarihleri arasında (1.751) olarak uygulanması öngörülmüştü. Şimdi 6645 sayılı Yasa ile 01.07.2015 – 31.12.2015 tarihleri arasında (2.332) olarak uygulanacak. Yani 65 yaş aylığı alanlara yüzde 33 zam getirilmiş olunuyor. Bu da şu anki katsayıya göre 46 TL zam demek oluyor.

Bu konuya devam edeceğiz.

Şevket TEZEL – alitezel.com